Bez przesadnej ostrożności można zaliczyć rok 2011 do udanych. W Polsce panuje dobry czas dla rozwoju wzornictwa. Przedsiębiorcy coraz chętniej korzystają np. z oferowanych przez Instytut Wzornictwa Przemysłowego szkoleń we wdrażaniu nowych projektów. Wprawdzie nie można jeszcze mówić o lawinowej zmianie jakości polskich wyrobów, ale tych dobrych z roku na rok jest więcej. Cieszą coraz liczniejsze – a przede wszystkim coraz lepiej przygotowane – prezentacje polskiego wzornictwa za granicą. Odczuwalne są także efekty wdrażanego od kilku lat programu Narodowa strategia rozwoju w latach 2007– 2013. Dzięki wsparciu funduszy europejskich powstają regionalne centra dizajnu.
(fot. Zestaw do sprzątania proj. Triada Design - tytuł Projektanta Roku dla Marka Liskiewicza z zespołem)
W listopadzie zainaugurowały działalność dwa z nich:
Centrum Designu Gdynia, które powstało przy Pomorskim Parku Naukowo-Technologicznym oraz
Concordia Design w Poznaniu zarządzane przez Fundację Pro Design. Gdyńska placówka rozpoczyna działalność od wystawy „3P” prezentującej pomorski potencjał projektowy. Misją nowego centrum jest działanie na rzecz rozwoju i promocji przemysłów kreatywnych w regionie. Projektanci mają do dyspozycji znakomicie wyposażoną prototypownię oraz wsparcie ośrodków badawczo-rozwojowych, placówek naukowych, instytucji doradczych, finansowych i szkoleniowych, które już działają na Terenie Pomorskiego Parku Naukowo-Technologicznego i mieszczą się w tym samym kompleksie, co przestrzenie przeznaczone na biura projektowe.
Podobną formułę ma wielkopolskie centrum
Concordia Design. Instytucja ta ma działać na zasadzie inkubatora przedsiębiorczości. Dwa piętra wyremontowanej Starej Papierni w centrum Poznania wypełnią pracownie dizajnerów, grafików, architektów i agencji projektów interaktywnych. Projektanci będą mogli korzystać z parku technologicznego wyposażonego m.in. w drukarnię cyfrową i urządzenia do modelowania trójwymiarowego oraz z sal ekspozycyjnych. Kuratorką wystawy otwierającej działalność nowego centrum była
Lidewij Edelkoort, uznana w środowisku projektowym trendsetterka z Holandii, współpracująca ze środowiskiem poznańskim m.in. przy tworzeniu prywatnej szkoły projektowania
School of Form, która w tym roku zaczęła kształcić pierwszych studentów. Wiosną 2012 planowane jest otwarcie kolejnego centrum wzornictwa w Kielcach, wyspecjalizowanego w projektowaniu ceramiki.
Swoją pozycję ugruntowują cykliczne imprezy związane z promocją wzornictwa. Po raz trzeci zorganizowana została impreza o charakterze targowym –
Arena Design w Poznaniu, czwartą edycję miały
Gdynia Design Days organizowane przez Pomorski Park Naukowo-Technologiczny, a po raz piąty odbył się
Łódź Design Festiwal. Bezsprzecznie jest to największa polska impreza poświęcona projektowaniu, ze stale rozbudowywanym programem wystaw, wykładów i konkursów. W tym roku miała miejsce m.in. pierwsza w Polsce prezentacja dizajnu ukraińskiego. W grudniu na warszawskiej Pradze odbyła się siódma edycja festiwalu recyclingu
„Przetwory”. Tradycyjnie podczas festiwalu przyznana została nagroda za
Przetwór Roku. W tym roku pierwsza nagroda przypadła
Aleksandrze Siłuch i Michałowi Wiakowi za
Schronisko dla strajkującego.
Wśród krajowych konkursów wzorniczych największą renomę mają doroczne nagrody
Dobry Wzór przyznawane staraniem Instytutu Wzornictwa Przemysłowego. W tegorocznej edycji laureatem została m.in. firma
Dynaxo za gazową płytę ceramiczną
Dynacook X5 (proj.
Paweł Nowak, Stanisław Szyling, Małgorzata Brzóska-Nowak), która oprócz Dobrego Wzoru w kategorii Sfera Domu otrzymała nagrodę specjalną
Ministra Gospodarki Dobry Wzór Roku 2011.
W innych kategoriach nagrodzono m.in. projekt świecącej kostki brukowej
Bruklux (proj. Paweł Karaś i Wojciech Kuglarz, prod. K&K Products), fotel
mPOSITION (proj. Jarosław Szymański, prod. Profim) Po raz czwarty Instytut Wzornictwa Przemysłowego przyznał tytuł
Projektanta Roku, który przypadł tym razem
Markowi Liskiewiczowi i zespołowi
Triada Design.
Podobną formułę ma konkurs
TOP Design Awards związany z targami
Arena Design. Niestety, organizatorom nie udaje się jeszcze utrzymać jednakowo wysokiego poziomu produktów nagradzanych w bardzo licznych kategoriach. Różnego rodzaju nagrody i wyróżnienia przyznawane są podczas większości imprez targowych i festiwalowych. Nowością tegorocznego Łódzkiego Festiwalu był plebiscyt
„Must Have Łódź”, w ramach którego grono specjalistów wybierało najciekawsze projekty rodzimego dizajnu. Warto pamiętać także o lokalnym konkursie
Śląska Rzecz. W ostatniej edycji nagrodzony został kocioł
R-eco Pellet (proj. Robert
Kopoczek, Szymon
Fedrizzi, Robert
Kipka, Mieczysław
Świgoń, prod.
MCI, Cieszyn).
Specjalną nagrodę otrzymały
Monika Brauntsch i
Sonia Słaboń (
Kafti Design) za kolekcję
Mała Rzecz, która jest częścią społecznego projektu uczenia dzieci podstaw technologii i projektowania produktów użytkowych. Należy oczekiwać, że władze innych regionów będą dążyły do ogłaszania lokalnych konkursów wzorniczych, ponieważ to one mają szczególne znaczenie dla propagowania dizajnu w małych i średnich przedsiębiorstwach.
Wyjątkowo korzystnie przedstawiają się rezultaty konkursów i przeglądów skierowanych do młodych projektantów. W tym roku laureatką konkursu
Young Design (IWP) została
Marta Niemywska, absolwentka Wydziału Wzornictwa ASP w Warszawie. W nagrodę otrzymała m.in.
stypendium im. Wandy Telakowskiej oraz staż w pracowni projektowej ubiegłorocznego Projektanta Roku, czyli Tomasza Augustyniaka.
Łódzki Festiwal od pierwszej edycji organizuje cieszący się ogromną popularnością wśród dizajnerów młodej generacji konkurs
„Make Me!”. Konkurs ma zasięg międzynarodowy, wśród ponad 250 tegorocznych zgłoszeń były m.in. projekty z tak odległych krajów, jak Tajwan czy Izrael. Nagrodę główną otrzymał
Thibaut Godard (Francja) za projekt porcelanowych butelek na wino. Wyróżnienie firmy Rosenthal dostał
Tomasz Pydo za projekt lampy
Owijka. Podobnie jak w ubiegłym roku, w czasie festiwalu w Łodzi młodzi projektanci mogli zgłosić się na przegląd portfolio. Jest to znakomita okazja do skonfrontowania swoich dokonań z opinią grona ekspertów.
Magazyn
„Elle Decoration Polska” przez wiele lat (do 2008 roku) przyznawał nagrody
PRODECO. Wyróżnieniem w specjalnej kategorii młodych projektantów była możliwość prezentacji na targach we Frankfurcie. Po dwóch latach przerwy pismo wróciło do idei odkrywania nowych talentów, organizując konkurs
„Młodzi na start!”. Wystawa pokonkursowa odbyła się w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie. Również po raz pierwszy nagrodzono młodych projektantów w ramach nowego konkursu
„Future Generation”, którego organizatorem jest Arena Design. Wprawdzie do pierwszej edycji zgłoszono tylko 38 prac i poziom siłą rzeczy nie mógł być wysoki, ale należy docenić inicjatywę organizatorów. Warto zaznaczyć, że nagroda główna jest znacząca: w tym roku było to 25 tys. zł oraz uczestnictwo w targach
Salone Internazionale del Mobile 2012 w Mediolanie.
Swój udział w promowaniu młodych projektantów ma także kwartalnik
`2+3D`. W 2002 roku redakcja zorganizowała pierwszy przegląd dyplomów obronionych na polskich uczelniach projektowych. Od tamtego czasu liczba zgłoszeń systematycznie rośnie. Od ubiegłego roku przegląd ma charakter międzynarodowy, początkowo dzięki współpracy z Czechami i Słowacją, od roku 2011 także z Węgrami. Nadal jest to przegląd, nie zaś konkurs – jedynym wyróżnieniem jest prezentacja projektu dyplomowego na łamach pisma, na stronie www i na wystawie organizowanej przez
Zamek Cieszyn. Jak pokazała historia, prezentacje te ułatwiają młodym projektantom nawiązanie pierwszych profesjonalnych kontaktów.
W Polsce rzadko organizowane są wystawy wzornictwa, szczególnie historyczne. Wydarzeniem mijającego roku była niewątpliwie ekspozycja
„Chcemy być nowocześni. Polski design 1955–1968 z kolekcji Muzeum Narodowego w Warszawie”, którą po prezentacji w stolicy przeniesiono do Muzeum Techniki i Komunikacji w Szczecinie. Wystawiono blisko 180 obiektów, m.in. meble, tkaniny, ceramikę, szkło i plakaty. Ekspozycja pozwoliła szerokiej publiczności, zarówno polskiej, jak i zagranicznej, docenić interesujący – i wciąż mało znany – dorobek polskich projektantów.
W roku 2011 znacznie większy niż dotąd nacisk położono na prezentację polskiego wzornictwa za granicą. Polscy projektanci zaznaczyli swoją obecność na targach
Salone del Mobile w Mediolanie. Oprócz obszernej i różnorodnej wystawy
„Young Creative Poland: In Production” pokazano m.in. kolejną, szóstą odsłonę
„Unpolished”, swoje projekty prezentowali m.in.
Maciej Baszko Trybek i Oskar Zięta.
Sofa Blow Agaty Kulik-Pomorskiej i
Pawła Pomorskiego (Malafor) została uznana za jeden z 10 najlepszych produktów pokazanych w ciągu ostatnich 10 lat na Salone Sattelite. Wystawa „Unpolished” miała dobrą passę i oprócz Mediolanu odwiedziła także Paryż, Kolonię, Hanower, Dusseldorf i Budapeszt.
„The Spirit of Poland” z udziałem kilku czołowych polskich grup projektowych (m.in. Puff-Buff Design, Kafti, Beton) pokazano podczas festiwali 100% Design w Londynie i w Tokio. Specjalnie z myślą o hiszpańskich odbiorcach powstał projekt wystawy
„POLifonía – Diseńo Polaco Contemporáneo” w Madrycie.
Część wymienionych projektów wystawienniczych budowała program kulturalny towarzyszący
Polskiej Prezydencji w Radzie Unii Europejskiej, która przypadła na drugą połowę 2011 roku. Z tej okazji powstał wart odnotowania projekt specjalnych mebli, w które wyposażono wybrane pomieszczenia reprezentacyjne w Brukseli (sale konferencyjne, gabinety, miejsca nieformalnych spotkań). Autorem mebli jest
Tomek Rygalik.
Do oficjalnych wnętrz trafiły też meble innych polskich projektantów, m.in.
Pieńki grupy Malafor, wieszaki
Split Pawła Jasiewicza oraz stoły konferencyjne
Simplic Piotra Kuchcińskiego. Należy docenić fakt, że Ministerstwo Spraw Zagranicznych zaczęło świadomie używać wzornictwa jako narzędzia do promowania polskiej kultury i gospodarki.
Prawdziwymi wisienkami na dizajnerskim torcie z datą 2011 są tegoroczne trofea polskich projektantów i zaprojektowanych przez nich produktów w jednym z najbardziej prestiżowych konkursów międzynarodowych, jakim jest bez wątpienia
Red Dot Design Award. Tym razem gratulacje należą się trzem zespołom. Michał
Biernacki, Maciej
Sudor, Agnieszka
Przepiórzyńska (
CODE Architekture & Design) otrzymali wyróżnienie w kategorii wyposażenia domu i kuchni za projekt kuchenki
Integra EBI 81074C (prod. Amika Wronki).
W kategorii łazienek, spa i klimatyzacji wyróżnienie otrzymali
Monika Elikowska-Opala i
Wojciech Opala (
Mowostudio) za projekt wanny
Jena (prod.
Marmorin). Nagrodę w kategorii medycyna otrzymała
Paulina Kordos i
Dawid Żebrowski za projekt ssaka chirurgicznego
Combo (prod. Perfekt Sobierajski). Najbardziej chyba cieszy fakt, że sukcesy te nie są już przyjmowane ani z zaskoczeniem, ani z niedowierzaniem, ponieważ od kilku lat polscy projektanci są nagradzani i wyróżniani w niemal każdej edycji tego konkursu. Stopniowo przyzwyczają nas do tego, że są wśród najlepszych w Europie.
(autor: Magda Kochanowska)